Božena achterna - reizen: 1852 Balassagyarmat (Slow. Balážské Ďarmoty), Hongarije

Josef Němec was kort na het bezoek van Božena aan Miskolc overgeplaatst in 1851 naar Balassagyarmat (Slow. Balážské Ďarmoty), een stad ten noorden van Boedapest, gelegen aan de rivier de Ipoly op de grens met Slowakije. In de zomer van 1852 gaan Božena Němcová en haar kinderen hem daar bezoeken, een reis van zo'n 600 km. De reis voert hen via Brno en Bratislava naar Vác waar enkele jaren eerder (1846) de eerste spoorlijn (Pest-Vác) was geopend.

Božena schreef: "In Szob hoor ik een bekende stem mijn naam roepen, en dan de kinderen: Vader, vader!" - Josef Němec was naar Szob gereisd om hen vóór Vác te kunnen verrassen.
Balassagyarmat was de geboorteplaats van een van de belangrijkste figuren uit de Tsjechische onafhankelijkheidsbeweging: Josef Dobrovský (1752-1829). Zijn Tsjechische grammatica en woordenboek waren van groot belang.

Božena gaat af en toe met haar man o.a. naar Banská Bystrica waar zij vooraanstaande culturele persoonlijkheden ontmoet: Michal Rárus; Juraj Slota: Jozef Božetech Klemens; Samuel Ormis; August Horislav Škultéty (schrijver, leraar en etnograaf die zich inzette voor het Slowaaks in het onderwijs en een tijdschrift voor kinderen uitgaf); de sprookjesverzamelaar Ján Franscici-Rimavský (die Božena een door hem geschreven, in 1845 gepubliceerde bundel Slowaakse verhalen (Slovenské Povestí) gaf) en dr. Gustáv Kazimír Zechenter-Laskomerský, schrijver en publicist met wie Božena veelvuldig bleef corresponderen.
Ook ontmoette zij Janko Kráľ, de Slowaakse dichter en deelnemer aan de anti-Hongaarse verzetsbeweging. Hij was een van de eerste dichters die schreef in de Slowaakse taal zoals die was beschreven door Ľudovít Štúr. Hij woonde in die tijd ook in Ďarmoty. Božena gaat met haar kinderen ook voor een korte tijd naar het kuuroord Sliač. Sliač ligt, omgeven door bossen, aan de voet van het Ertsgebergte en biedt uitzicht op de rivier de Hron, de Štiavnické Hory en de Lage Tatra. Men vertelde dat zij hier het verhaal Sůl nad zlato (Zout is belangrijker dan goud) hoorde dat zij later beschreef in haar Slowaakse sprookjes.

Uit haar correspondentie weten we dat ze op 5 oktober 1852 was uitgenodigd voor een wijnoogstfeest. Het artikel over de wijnoogst maakt deel uit van een bundel die in 1858 verscheen onder de titel Uherské město Ďarmoty: https://zlatyfond.sme.sk/dielo/5004/Nemcova_Uherske-mesto-Darmoty/1
Božena Němcová schreef o.a.: "Op een bepaalde dag trekt Jan en alleman, jong, oud, lopend of op een kar, richting wijngaard, waar het al vanaf de vroege ochtend van leven bruist. De zang van de pluksters weerklinkt over de wijngaarden, want waar een Slowaakse is, daar is ook de zang, en liever – zeggen de werksters – hebben wij een heer, die minder betaalt, zolang die ons maar in vrijheid zingen laat”. En zo werden er op de wijngaard tientallen liedjes gezongen."

Kort daarna keren Božena en de kinderen terug naar Praag.


Wat is er te zien

Balassagyarmat is ook de streek waar de Palóc wonen: een bevolkingsgroep met eigen taal, architectuur, klederdrachten, volksdansen, ambachten en tradities.
In het Palóc-museum, Palóc liget 1, Balassagyarmat, moet zich een herdenkingstegel bevinden met deze tekst:

Božena Němcová /1820-1862/. In 1852 en 53 kwam zij naar Balassagyarmat. De grote Tsjechische schrijfster. Tijdens haar verblijf hier hield zij van de Palóc volk en sloot deze in haar hart. Ter herdenking van 100 jaar na haar dood. Gemeenteraad.
(BOŽENA NĚMCOVÁ /1820-1862/ 1852-53-BAN BALASSAGYARMATON ÉLT. A NAGY CSEH IRÓNÖ. ITT TARTÓZKODÁSAKOR MEGSZERETTE ÉS A SZIVÉBE ZÁRTA A PALÓC NÉPET. HALÁLÁNAK 100, ÉVFORDULÓJA EMLÉKÉRE. VÁROSI TANÁCS)

In Sliač, Kúpeľná 722/9, 96231 Sliač - Rybáre, vindt men een plaquette:
In deze kuuroorden zocht genezing in de jaren 1852 en 1855, de Tsjechische schrijfster Božena Němcová de eerste verkondigster van de Tsjechoslovaakse verbroedering (V TÝCHTO KŮPEĽOCH LIEČILA SA V. R. 1852 A 1855, ČESKÁ SPISOVATELKA BOŽENA NĚMCOVÁ PRVÁ HLÁSATEĽKA ČESKOSLOVENSKEJ VZÁJOMNOSTI).

> Sitemap [> Božena achterna]